Co to jest radioterapia onkologiczna?
Radioterapia onkologiczna – jest metodą leczenia nowotworów za pomocą promieniowania jonizującego. Przed rozpoczęciem radioterapii konieczne jest wykonanie modelu ciała pacjenta na którym radiolog wyznacza obszar który będzie poddany naświetlaniom (będzie „napromieniowany”).
Ile trwa radioterapia?
Radioterapia składa się z cyklu naświetlań wykonywanych zwykle codziennie (w dni robocze). Ilość pojedynczych naświetlań (dni) oraz ich zakres (moc naświetlania) dobierany jest przez radiologa na podstawie stanu pacjenta (zwykle bierze się pod uwagę stan wyjściowy choroby, nie zaś stan np. po chemioterapii). Zwykle maksymalny cykl naświetlań w przypadku nowotworu piersi obejmuje 25 naświetlań (5 tygodni).
Sam pojedynczy zabieg naświetlania trwa kilka minut (ok. 10 minut razem z przygotowaniem) i jest bezbolesny. Radioterapia NIE boli, pacjent nic nie czuje podczas zabiegu. Skutki naświetlań widoczne i odczuwalne są dopiero w późniejszym czasie.
Na czym polega radioterapia – jak wygląda radioterapia:
Pojedynczy zabieg „naświetlania” wygląda w następujący sposób: Pacjent wchodzi do przedsionka i zdejmuje ubrania z części ciała które będą poddane radioterapii. Po wezwaniu przez operatorów, pacjent wchodzi do pomieszczenia z aparatem do radioterapii (np. Akcelerator TrueBeam) i kładzie się na leżance.
- Jeśli pacjentka przeszła zabieg mastektomii, czyli napromieniowana powinna być tylko skóra, nakłada się na pierś tak zwany „bonus”, który ma za zadanie skumulować promieniowanie na skórze. Bonus to odlew piersi ze specjalnego tworzywa, który wykonywany jest przed rozpoczęciem radioterapii.
- Jeśli pacjentka przeszła operację „oszczędzającą” (jedynie część piersi została usunięta) i ma mieć naświetlaną lewą pierś prawdopodobnie będzie ona miała wykonane naświtlania na tak zwanym „wdechu”. Naświetlania na wdechu oznaczają że pacjentka musi podczas naświetlania nabrać powietrze i wstrzymać oddech. Ma to na celu „odsunięcie serca” od napromieniowanego obszaru.
Jak szybko po operacji jest radioterapia?
Radioterapia najczęściej wykonywana jest po operacji chirurgicznego usunięcia nowotworu np. mastektomii czy operacji oszczędzającej pierś. Najlepiej aby miało to miejsce 1 miesiąc po operacji. To czas w którym rana pooperacyjna powinna się zagoić, a ewentualne pozostałości nowotworu nie zdążą jeszcze przemigrować.
Skutki uboczne radioterapii – jakie są i kiedy?
Wczesne skutki uboczne radioterapii:
- w pierwszym tygodniu – pacjent może odczuwać duże zmęczenie i senność
- po 3-3,5 tyg. możliwe podrażnienie, pobolewanie najbardziej wrażliwych miejsc np. przełyku. Można odczuwać dyskomfort – przy przełykaniu piciu, jedzeniu. Picie “żelu lnianego” aby nawilżyć przełyk może pomóc (Tutaj jest napisane jak zrobić żel lniany)
- po 4-5 tyg. możliwe widoczne pierwsze objawy skórne – może schodzić skóra, jak po oparzeniach słonecznych, mogą pojawić się kropeczki (najpierw czerwone, potem brązowe) – miejsca po spalonych włoskach/cebulkach.
- podczas i ok. miesiąc po radioterapii wzrost włosów jest zatrzymany, włosy mogą też wypadać
Wczesne objawy radioterapii pojawiają się w trakcie lub kilka dni/tygodni od zakończenia radioterapii. Następnie widoczne mogą być późne odczyny popromienne, które pojawiają się kilka miesięcy-rok po “naświetlaniu” oraz długofalowe skutki radioterapii które mogą dać o sobie znać nawet kilka lat po radioterapii. Ze względu właśnie na „późne odczyny popromienne” zamiana ekspandera na implant piersi ma miejsce co najmniej rok po zakończeniu radioterapii.
Jak dbać o skórę PODCZAS i PO radioterapii?
Pielęgnacja skóry podczas radioterapii – zalecenia radiologa z Magodent i Nu-Med:
- w ciągu dnia puder (zasypka dla niemowląt) Alantan – jeśli jest gorąco i skóra się poci – jeśli nie, to nie ma potrzeby stosowania (może wysuszać skórę).
- NIE wskazane jest mycie miejsc naświetlanych nawet samą wodą. Aby delikatnie oczyścić skórę zaleca się delikatne “przemywanie” nawilżanymi chusteczkami – nie pocieramy skóry tylko delikatnie przykładamy. Czytaj skład chusteczek nawilżanych! Najdelikatniejszy jest tak zwany “nawilżany papier toaletowy“. Polecam Velvet rumiankowy. Velvet Pure ma w składzie betainę (tak jak Cleanic), która niektórych może uczulać więc nie polecam. Dobry skład ma też nawilżany papier Kindii fun lub ALOUETTE Sensitiv (z Rossmanna). Tak krótkie składy są zwykle najlepsze. Unikaj w składzie: Dimethicone (oblepiający silikon), zaś Glycol czy Citric/lactic Acid lepiej żeby nie były na samym początku składu.
- Po takim przemyciu skóry smarujemy miejsca naświetlane 1 kapsułką (np.wit.A w kapsułkach bo w płynie jest na receptę) witaminy A oraz kilkoma kroplami witaminy E (wit.E w kroplach). Witamina A rozpuszcza się w wodzie więc stosujemy ją po tuż po “przemyciu skóry”. Witamina E rozpuszcza się w tłuszczach (olej jest w składzie kropli) – najpierw aplikuję wit.E potem poniższy krem:
- na noc smarowanie kremem AquaStop Radioterapia (bez wody w składzie) – cienka warstwa – krem ma stworzyć ochronną barierę dla skóry. Skład kremu Aquastop Radioterapia: wazelina, olej parafinowy, parafina, emolient z lanoliny (z wysoką zawartością cholesterolu), olej lniany, alantoina (łagodząca) i konserwant. Krem składa się głównie ze składników tworzących na skórze warstwę ochronną – chroni zarówno przed otarciami jak i przed nadmiernym wysuszaniem skóry (zatrzymuje wodę).
- Po zakończeniu radioterapii możesz stosować dedykowany krem do miejsc naświetlanych i blizn np. ONKO Krem po chemioterapii i radioterapii.
Czytaj również:
- Co określa biopsja i jak odczytać wyniki biopsji.
- Jakie są objawy raka piersi i diagnostyka nowotworu.
- Jak wygląda pierwsza Chemioterapia? Co zabrać?
- Limfadenektomia pachowa – co to jest – przeczytasz TU.
- Kolory Chemioterapii – czym się różni chemia czerwona od białej chemii?
- Co to jest port naczyniowy i dlaczego warto go mieć podczas Chemioterapii?
Szczegółowe informacje na temat leczenia raka piersi w Polsce znajdziesz w opisie mojej historii leczenia – TUTAJ jest część 1.